Referral Marketing Yasağı
SPK’nın kripto platformlarına getirdiği referral marketing yasağı etkili şekilde müşteri edinilmesini ve özellikle küçük platformların, büyük platformlarla rekabet etmesini güçleştirmektedir. Buna karşılık aracı kurumlarda benzer bir yasağın bulunmaması, düzenlemenin yatırımcı korunması bakımından tutarlılığını tartışmalı hâle getirmektedir.
Yasak Öncesi Durum
SPK’nın düzenlemeleri çıkmadan önce kripto sektöründe en yaygın şekilde yapılan reklam türü ne diye bir soru sorulsaydı cevabı tartışmasız referral marketing olurdu.
Gerçekten de kullanıcıların platforma yönlendirildiği ve bunun karşılığında yönlendiren kişinin kullanıcı başına komisyon geliri elde ettiği (ve/veya yönlendirilen müşteriye ödül verildiği) reklam modeli bu sektörün temel reklamcılık anlayışıydı.
Neden bu reklam yöntemi tercih ediliyordu peki?
Çok basit cevabı: çünkü etkili ve verimli. Reklam bütçesinden ödediğiniz ücret karşılığında kullanıcı sayınızın veya reklamın içeriğine göre işlem hacminizin (dolayısıyla komisyon gelirinizin) arttığını görüyorsunuz.
Referral Marketing Yasağı
III-35/B.1 Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ m. 30/5 (c) hükmü referral marketing yapılmasını kripto platformları bakımından yasakladı: “Herhangi bir yöntemle müşteri kazandıran kişilere veya kazandırdıkları müşterilere, her türlü menfaat ve faydanın sağlanmasını içeren promosyon kampanyaları düzenlenemez.”
Yani özetle diyor ki bir influencer ya da Key Opinion Leader (KOL) elde edeceği komisyon karşılığında referral kodu paylaşarak takipçilerini bir kripto platformuna yönlendiremez.
Tabii yasağı sadece influncerlar ile sınırlı da görmemek lazım. Bir şirket de kendi müşterilerini menfaat karşılığı kripto platformuna yönlendiremez. Yani gidip bir restoranla, futbol takımıyla ya da oyun şirketiyle anlaşsanız ve bu şirketlerin yönlendirmesi sayesinde edindiğiniz kullanıcı başına ücret ödeseniz yine yasağın kapsamı içinde kalıyorsunuz. Üstelik yasak öylesine geniş ki yönlendirilen kullanıcıya da hiçbir menfaat sağlayamıyorsunuz.
Bu yasak özellikle platformların yeni müşteri edinmesini büyük ölçüde zorlaştırıyor ve bu bakımdan kullanıcı sayısını arttırmak isteyen küçük platformları daha da olumsuz etkiliyor.
Aracı Kurumlarda Aynı Yasak Var Mı?
Peki aynı yasak aracı kurumlara uygulanıyor mu? Hayır uygulanmıyor. III-39.1 Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ m.41 incelendiğinde hemen hemen birçok reklam düzenlemesinin kripto platformları ve aracı kurumlar için aynı olduğunu görürsünüz. Fakat nedense kripto platformlarının referral marketing yapması yasakken, aracı kurumların yasak değil.
Referral Marketing Yasağının Sonuçları
Bu yasağın üç önemli sonucu var: Birincisi kripto platformlarını markayı ön planda tutan reklamcılığa itiyor ve bu reklamcılık türü hem verimli değil hem de çok daha pahalı. Ayrıca geri dönüşü de çok uzun zaman alıyor.
İkincisi kripto platformlarını diğer finansal kuruluşlar ile rekabette geri plana atıyor. Bir aracı kurum istediği gibi referral marketing yaparak müşteri portföyünü genişletebilirken, kripto platformları bunu yapamıyor.
Üçüncüsü ise zaten halihazırda müşteri portföyü üst limitine ulaşmış büyük platformlar referral yasağından faydalanmış oluyor. Çünkü kullanıcı sayısı az olan platformların sektördeki büyük platformlar ile rekabet etmesi için yeni kullanıcı kazanması zorunlu. Referral marketing yasağı yeni kullanıcı kazanılmasını zorlaştırıyor. Haliyle yasak piyasaya yeni girmiş veya kullanıcı sayısı az olan küçük platformlara daha büyük zarar veriyor. Büyük platformlar ise zaten yeni kullanıcı kazanma dertleri çok fazla olmadığından bundan dolaylı olarak fayda sağlıyor. Onlar bu yasaktan memnun diye söylemiyorum, bu yasağın doğal sonucu bu olduğu için söylüyorum. Yoksa sorsan herkes yasaktan şikayetçi olabilir. Ama rekabetin korunması için bu yasağın kalkması gerektiğini düşünüyorum.
Sonuç olarak referral marketing yasağı ve diğer reklam kısıtlamaları sektörün büyümesini engelliyor. Demiyorum ki yanıltıcı reklam serbest olsun elbette kısıtlamaların bir kısmı yatırımcıların korunması için gerekli. Fakat referral marketing serbest olmazsa etkili şekilde müşteri edinmek çok zor.
Yatırımcı referral marketing durumunda yeterince korunmuyorsa o zaman aracı kurumlar neden referral marketing yapabiliyor? Eğer yatırımcı korunmasına ilişkin endişe yoksa neden kripto platformları için referral marketing yasağı var?