Size KVHS’den yazıyoruz. Peki, nedir bu KVHS? Evet, KVHS denilince kripto ekosisteminde ilk akla gelen Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılardır. Bu sebeple Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar olarak düşünebilirsiniz. Ama siz kripto varlık haber sitesi, kripto varlık hukuku servisi veya aklınıza ne geliyorsa, kvhs.tr’de ne buluyorsanız öyle de kabul edebilirsiniz. Burası nihayetinde sizin için hazırlanmış topluluk odaklı bir internet sitesidir.

Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar en başından beri bu şekilde mi adlandırılıyordu? Cevabınız tabii ki hayır olmalı. Tarihte ilk kripto varlık hizmet sağlayıcı, 17 Mart 2010 tarihinde faaliyete başlayan bitcoinmarket.com olarak kabul edilir (https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/696258-first-cryptocurrency-exchange). Fikir olarak ise ilk defa 15 Ocak 2010'da dwdollar kullanıcı adını kullanan kişi tarafından Bitcointalk forumunda yer verilmiştir. Tabii, o zamanlar kripto varlık hizmet sağlayıcısı diye bir kavram yoktu. Hatta kripto yerine Bitcoin kavramı kullanılıyordu.

Türkiye’de ilk kripto varlık hizmet sağlayıcısı ise; Kerim Tebük tarafından kurulan BtcTurk’tür. Hatta dünyanın 4. kripto varlık hizmet sağlayıcısıdır (https://bilgiplatformu.btcturk.com/btcturk-kripto/btcturk-nasil-kuruldu). Malum, hâlâ SPK Türkiye’de faaliyette bulunanlar geçici listesinde yer alıyor.

Bitcoin’den sonra altcoinlerin ortaya çıkmasıyla beraber Bitcoin değil artık altcoinleri de anlamsal olarak kapsayan bir kavrama ihtiyaç oldu. Böylelikle bu grup varlıklar kripto para olarak anılmaya başladı. Bu varlıklar, toplumda kripto “para” olarak anıldı ve bu şekilde benimsendi. Toplumda bu şekilde anılması devletler tarafından kabul görmedi. Çünkü para basma geleneksel olarak devletler için egemenlik alametiydi. Devlet veya AB gibi devlet toplulukları hariç, bir varlık “para” olarak kabul edilemezdi. Sonuçta devlet veya devlet toplulukları için para basma bir tekel hakkıydı.

2020’li yıllarla beraber devletlerin bekle-gör politikalarının yerini artık düzenleme yapma politikaları almaya başladı. Devletler için kripto ekosistemi artık düzenlenebilir, hatta düzenlenmesi gereken bir alan hâline gelmişti. Sektörden birçok kişi, belki de çoğunluğu, bu merkeziyetsiz alanın nasıl düzenleneceği, düzenlenemeyeceği kanaatindeydi. Ancak devletler için düzenlenemeyecek bir alan olduğunun düşünülmesi hukuki açıdan yerinde bir düşünce değildi. Nitekim bugün kripto varlık piyasasının dünyanın çoğu ülkesinde özel düzenlemelere sahip olduğunu söylemek sanırım yanlış olmayacaktır.

Devletler tarafından yapılan hukuki düzenlemeler bu varlıkların adlarını da değiştirdi. Kripto para değil, artık kripto varlık olarak anılır oldular. Hatta kripto para tabiri artık kulakları tırmalar oldu.

Kripto borsaları ise düzenlemelerle birlikte kripto varlık alım satım platformları veya kısaca platformlar oldular. Bir de saklama kuruluşları ortaya çıktı. Düzenlemelerle birlikte kripto borsaları kripto varlıkları niye saklamıyor tartışması gündeme gelse de, artık bu tartışma da biraz geride kaldı sanki.

Şu an için kripto varlık hizmet sağlayıcılar kavramından Türkiye’de platformlar (kripto borsaları) ve saklama kuruluşlarını anlıyoruz. Bununla birlikte, mevzuatta kripto varlık hizmet sağlayıcıların “Platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımı dâhil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili olarak hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşları” ifade ettiği düzenleniyor. Dolayısıyla, bu iki kategori kuruluşlar (şirketler) dışında başkaca kuruluşların da kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak belirlenmesi pekâlâ mümkündür.

“Kripto varlık hizmet sağlayıcı” kavramından önce aslında “sanal varlık hizmet sağlayıcı” kavramı ortaya çıktı. Mali Eylem Görev Gücü’nün (FATF’nin) bu kullanımı sebebiyle sanal varlık hizmet sağlayıcı denilince sanki kara paranın aklanmasının ve terörizmin finansmanının önlenmesi düzenlemeleri gereğince düzenlenmesi gereken kripto borsaları anlaşılıyordu. Belirtmek gerekir ki, bizim MASAK mevzuatımızda Sermaye Piyasası Kanunu düzenlemelerinin öncesinde de sanal varlık hizmet sağlayıcı değil, yine kripto varlık hizmet sağlayıcı kavramı kullanılıyordu.

Buralara KVHS kavramından geldik. Bu arada önemle belirtmek gerekir ki “kripto varlık hizmet sağlayıcı” kavramı hukuki bir statüdür. Çerçevesi mevzuatta çizilmiştir. Bugünün bakış açısını yansıtmaktadır. Regülasyondan önce böyle bir kavram da kullanılmamaktaydı. Diğer bir deyişle, bu kavramın isim babası da kripto varlık piyasasına ilişkin bu şekildeki düzenlemeler nedeniyle devletlerdir.