Sermaye Piyasası Kurulu, kripto varlık hizmet sağlayıcıların uzaktan müşteri edinim süreçlerine ilişkin önemli bir düzenlemeye gitti. Yeni düzenlemeyle Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin belirli koşullar altında pasaport kullanılarak uzaktan kimliklerinin tespit edilmesine imkân tanınırken, bu müşteriler için yüksek risk esaslı izleme, adres doğrulama ve para transferlerine ilişkin ilave yükümlülükler getirildi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından hazırlanan “Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ (III-42.1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (III-42.1.b)”, 3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme; aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketlerinin yanı sıra doğrudan kripto varlık hizmet sağlayıcıların müşteri edinim süreçlerini de kapsıyor.

Yeni düzenlemeyle özellikle Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin Türkiye’de faaliyet gösteren kripto varlık hizmet sağlayıcılara uzaktan müşteri olabilmesine ilişkin ayrıntılı bir çerçeve oluşturuldu. Böylece 27 Haziran 2026 tarihinde MASAK mevzuatında yapılan değişiklikle getirilen pasaport üzerinden uzaktan kimlik tespitine ilişkin genel esaslar, SPK düzenlemeleri bakımından da kripto varlık hizmet sağlayıcıların tabi olduğu süreçlere yansıtılmış oldu.

Çipli Pasaport ve NFC Doğrulaması Zorunlu

Tebliğe göre aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılar, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitini ICAO 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaport kullanarak uzaktan gerçekleştirebilecek. Bu kapsamda pasaportun yongasında bulunan kimlik bilgilerinin, pasaport üzerinde yer alan bilgilerle NFC aracılığıyla eşleştiğinin doğrulanması gerekecek; bu doğrulamanın gerçekleştirilememesi durumunda uzaktan yöntemle iş ilişkisi kurulamayacak.

Kimlik tespiti, pasaportla uzaktan kimlik tespiti konusunda özel olarak eğitim verilmiş personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilecek. Bununla birlikte Tebliğ’de öngörülen şartları karşılayan yapay zekâ tabanlı sistemlerin canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması amacıyla kullanılması da mümkün olacak.

Adres Teyit Edilmeden Kripto Varlık Transferi Yapılamayacak

Yeni sistemde yabancı müşterinin kimlik bilgilerinin doğrulanması tek başına yeterli olmayacak. Müşteriden alınan adres bilgisinin; yerleşim yeri belgesi, son üç ay içerisinde düzenlenmiş elektrik, su veya doğal gaz gibi abonelik faturaları, kamu kurumları tarafından verilen belgeler veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk bazlı yaklaşımla en geç üç ay içerisinde doğrulanması gerekecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılar açısından düzenlemenin dikkat çeken hükümlerinden biri de adres doğrulamasının işlemlere bağlanması oldu. Buna göre adres teyidi tamamlanmadan para ve kripto varlık transferi ile sermaye piyasası araçlarının virmanı gerçekleştirilemeyecek.

Uzaktan kimlik tespiti sırasında müşterinin işlem yaptığı elektronik ortamdan elde edilen IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum, tarayıcı bilgileri ve benzeri teknik veriler de pasaporttaki bilgilerle birlikte risk temelli bir yaklaşımla değerlendirilecek. Bu değerlendirme sonucunda şüpheli bir durumun ortaya çıkması hâlinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.

Yabancı Müşteriler “Yüksek Risk” Grubunda İzlenecek

Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti gerçekleştirilen gerçek kişiler, düzenleme uyarınca yüksek risk grubunda takip edilecek. Kripto varlık hizmet sağlayıcıların bu müşterilerin işlem profillerini ve iş ilişkisinin kurulma amacını dikkate alması, müşteri profiliyle veya iş ilişkisinin amacıyla uyumlu olmayan işlemlerin tespiti hâlinde gerekli tedbirleri uygulaması gerekecek.

Bu yaklaşım, yabancı müşterilerin uzaktan edinilmesine imkân tanınırken suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine yönelik kontrollerin daha sıkı şekilde uygulanacağını gösteriyor. Düzenleme böylece müşteri ediniminin dijitalleşmesini kolaylaştırırken, kripto varlık hizmet sağlayıcıların risk yönetimi ve izleme yükümlülüklerini de sürecin merkezine yerleştiriyor.

Para Transferlerinde Yalnızca Müşterinin Kendi Hesabı ve SWIFT Kullanılabilecek

Pasaportla uzaktan kimliği tespit edilen müşterilerin para transferlerinde ayrıca sıkı kurallar uygulanacak. Müşterinin kripto varlık hizmet sağlayıcı nezdindeki hesabına yalnızca yurt dışındaki bir bankada kendi adına açılmış hesaptan para transferi gerçekleştirilebilecek ve hesaptan para çıkışı da yalnızca müşterinin kendi banka hesabına yapılabilecek.

Söz konusu para transferlerinin yalnızca SWIFT sistemi aracılığıyla gerçekleştirilmesi gerekecek. SWIFT mesajındaki ayırt edici bilgiler ile müşteriden uzaktan kimlik tespiti sırasında alınan bilgiler karşılaştırılacak ve transfer ile kontrol işlemleri tamamlanmadan müşteri hesabında başka herhangi bir işlem yapılmasına izin verilmeyecek.

Bilgiler Üçer Aylık Dönemlerde MASAK’a Bildirilecek

Yeni düzenleme, uzaktan müşteri ediniminin ardından devam eden bir raporlama yükümlülüğü de getiriyor. Uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirilecek.

Bu hükümle birlikte uzaktan müşteri edinimi yalnızca kimlik tespiti aşamasıyla sınırlı kalmayarak, müşterilerin finansal büyüklüklerinin düzenli olarak kamu otoritesine bildirilmesini de içeren sürekli bir gözetim mekanizmasına bağlanmış oldu.

Tüzel Kişiler De Uzaktan Müşteri Olabilecek

Tebliğ ile getirilen bir diğer önemli yenilik ise ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin süreçlerin ayrıntılı biçimde düzenlenmesi oldu. Tüzel kişiyi temsile yetkili gerçek kişinin kimliği uzaktan tespit edilecek, kişinin temsil yetkisi ise MERSİS ve/veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden elde edilen güncel bilgilerle doğrulanacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcı tarafından ihtiyaç duyulması hâlinde temsilcinin imza sirküleri de kontrol edilebilecek ve tüzel kişiye ilişkin bilgiler MERSİS, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı veri tabanındaki güncel bilgilerle karşılaştırılacak. Ayrıca tüzel kişinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması zorunlu olacak; gerçek faydalanıcının belirlenememesi, bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durumun ortaya çıkması hâlinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.

KVHS’ler İçin Uzaktan Müşteri Ediniminde Yeni Çerçeve

3 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme, kripto varlık hizmet sağlayıcıların müşteri edinim süreçleri bakımından önemli bir değişiklik oluşturuyor. Türk uyruklu olmayan gerçek kişilere çipli pasaport üzerinden uzaktan müşteri olma imkânı tanınırken; yüksek riskli müşteri sınıflandırması, adres doğrulaması, teknik veri kontrolleri, SWIFT üzerinden para transferi ve MASAK’a dönemsel bildirim gibi yükümlülüklerle bu imkan sıkı bir kontrol mekanizmasına bağlanıyor.

Tüzel kişilerin uzaktan müşteri edinimine ilişkin esasların da ayrıntılı olarak belirlenmesiyle birlikte düzenleme, KVHS’lerin dijital müşteri kabul süreçlerinin hem bireysel hem de kurumsal müşteriler bakımından kapsamını genişletiyor. Yeni hükümler aynı zamanda uzaktan müşteri edinimi, müşteri tanıma, gerçek faydalanıcının belirlenmesi, risk yönetimi ve işlem izleme süreçlerinin KVHS’lerin uyum altyapısında birlikte ele alınmasını gerektiren yeni bir uygulama döneminin çerçevesini oluşturuyor.