FCA iki ayrı nihai rehber yayımladı

İngiltere Finansal Davranış Otoritesi FCA, 30 Eylül 2026 tarihinde FG26/9 ve kripto varlık şirketlerine özel FG26/10 rehberlerini yayımladı. FG26/9, COREPRU kapsamındaki genel risk değerlendirmesinin nasıl yapılacağını ortaya koyarken, FG26/10 aynı yaklaşımı doğrudan kripto varlık şirketlerinin faaliyetlerine uyarlıyor. Yeni çerçeve, şirketlerin iş modeli, risk iştahı, sermaye ve likidite planlaması, stres testleri ve faaliyet sonlandırma süreçlerini tek bir bütüncül risk değerlendirmesi içinde ele almasını öngörüyor. Her iki rehberin de 25 Ekim 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Asgari sermaye tek başına yeterli olmayacak

Yeni sistemin temel unsurlarından biri, düzenleyici asgari sermaye ve likidite şartlarının tek başına yeterli kabul edilmemesi. Şirketlerin kendi faaliyetlerinden kaynaklanan riskleri ayrıca ölçmesi, mevcut kontrollerin bu riskleri ne ölçüde azalttığını değerlendirmesi ve buna göre ihtiyaç duyduğu finansal kaynak seviyesini belirlemesi gerekecek. Bu kapsamda şirketlerin Own Funds Threshold Requirement (OFTR) ve Liquid Asset Threshold Requirement (LATR) seviyelerini kendi risk profillerine göre hesaplaması bekleniyor. Risklerin mevcut kontrollerle kabul edilebilir seviyeye indirilememesi halinde ilave sermaye veya likit varlık tutulması gerekebilecektir.

Kripto şirketlerine özgü riskler ayrıca değerlendirilecek

CRYPTOPRU 7 kapsamında FCA, kripto sektörüne özgü risklerin de genel risk değerlendirmesinin merkezine alınmasını istiyor. Kripto piyasalarında sert fiyat düşüşleri, karşı taraf veya işlem platformu iflasları, siber saldırılar, blockchain altyapısındaki kesintiler, stablecoin’in fiyat sabitini kaybetmesi ve piyasa likiditesinin aniden azalması değerlendirilmesi gereken başlıca senaryolar arasında yer alıyor. Nihai rehberde ayrıca de-banking riski ile hukuki risk de açık biçimde risk örnekleri arasına eklendi. Bunun yanında özel anahtar kaybı, akıllı sözleşme açıkları, oracle arızaları, bridge saldırıları, ağ yoğunluğu ve validator kaynaklı sorunların da şirketin faaliyet modeline göre dikkate alınması gerekebilecektir.

Stres testleri daha ağır senaryoları kapsayacak

FCA, şirketlerin yalnızca geçmiş piyasa verilerine dayanan standart stres testleri yapmasını yeterli görmüyor. Şirketlerin iş modelini gerçekten zorlayabilecek, ağır ancak makul biçimde gerçekleşebilir senaryoları da test etmesi bekleniyor. Bu kapsamda reverse stress test, yani ters stres testi de önemli bir araç olarak öne çıkıyor. Şirketlerin hangi koşullarda faaliyetlerinin sürdürülemez hale geleceğini önceden belirlemesi ve bu eşikleri sermaye, likidite ve faaliyet sonlandırma planlarıyla ilişkilendirmesi gerekiyor.

90 günlük likidite planlaması öne çıkıyor

CRYPTOPRU şirketlerinin önlerindeki 90 günlük dönemi kapsayan nakit ve likit varlık projeksiyonları hazırlaması öngörülüyor. Bu projeksiyonlarda yalnızca normal piyasa koşulları değil, nakit girişlerinin gecikmesi, müşteri çıkışlarının artması, finansman kaynaklarının daralması ve normalde likit kabul edilen varlıkların değer kaybetmesi gibi stres senaryolarının da dikkate alınması gerekiyor. FCA, şirketlerin yalnızca toplam likidite ihtiyacını değil, stres dönemlerinde ortaya çıkabilecek en yüksek ve kümülatif likidite açığını da analiz etmesini bekliyor.

Saklama ve staking şirketlerine özel yükümlülükler

Kripto saklama ve custodial staking hizmeti veren şirketler açısından rehber daha ayrıntılı beklentiler içeriyor. Şirketlerin staking varlıklarının unbonding sürelerini, müşteri çekim gecikmelerini ve blockchain üzerindeki işlem yoğunluğunu dikkate alması gerekiyor. Özellikle faaliyet sonlandırma halinde çok sayıda müşteriye aynı anda kripto varlık iadesi yapılmasının işlem ücretlerini artırabileceği ve operasyonel yük oluşturabileceği vurgulanıyor. Özel anahtarların veya key shard’ların güvenli biçimde devredilmesine yönelik prosedürlerin de önceden oluşturulması bekleniyor.

Stablecoin ihraççıları için likidite riski daha kritik

Stablecoin ihraççıları bakımından ani ve yoğun itfa talepleri, rezerv varlıklara erişim, banka ve saklama kuruluşlarına bağımlılık ile ödeme altyapısındaki kesintiler temel risk alanları olarak öne çıkıyor. FCA, stablecoin şirketlerinin likidite değerlendirmelerinde 90 günlük stresli faaliyet ihtiyacını ve faaliyet sonlandırma sürecinde oluşabilecek ek likidite gereksinimini birlikte değerlendirmesini istiyor. Özellikle büyük ölçekli redemption dalgalarının, normal rezerv hesaplamalarında görünmeyen ilave likidite açıkları yaratabileceğine dikkat çekiliyor.

Faaliyet sonlandırma planları risk yönetiminin parçası olacak

Yeni çerçevede wind-down planları, yani kontrollü faaliyet sonlandırma planları da prudential risk yönetiminin temel unsurlarından biri haline geliyor. Şirketlerin faaliyetlerini sonlandırma kararını, yeterli sermaye ve likidite hâlâ mevcutken alabilecek bir yapı kurması bekleniyor. Bu planlarda müşteri davranışları, karşı tarafların tutumu, üçüncü taraf hizmet sağlayıcıların olası aksaklıkları ve faaliyet sonlandırma sırasında ortaya çıkabilecek finansal ihtiyaçların da dikkate alınması gerekiyor.

FCA’nın yaklaşımı kripto denetiminde yeni bir aşamaya işaret ediyor

FG26/9 ve FG26/10 birlikte değerlendirildiğinde, FCA’nın kripto şirketleri için yalnızca başlangıç sermayesine dayalı bir prudential denetim modelinden uzaklaştığı görülüyor. Yeni sistemde teknolojik altyapı, banka ilişkileri, müşteri çekimleri, saklama, staking, stablecoin rezervleri ve faaliyet sonlandırma süreçleri birlikte değerlendiriliyor. FCA ayrıca şirketlerin kendi belirlediği sermaye ve likidite seviyelerini Supervisory Review and Evaluation Process (SREP) kapsamında inceleyebilecek. Otorite gerekli görmesi halinde ilave finansal kaynak tutulmasını, risklerin azaltılmasını veya faaliyet yapısında değişiklik yapılmasını talep edebilecek.